Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ

Η ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΜΥΘΙΟΥ

Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΕΞΕΛΙΞΗ ΤΗΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΗΣ – ΛΕΚΤΙΚΗΣ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ ΣΤΙΣ ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΜΙΚΡΕΣ ΗΛΙΚΙΕΣ

γράφει η Μαρία Ρουσοχατζάκη- Λογοπαθολόγος και Συγγραφέας παιδικών βιβλίων www.mrous.gr

Συχνά ακούμε πόσο δυσκολεύονται οι γονείς να μιλήσουν με τα παιδιά τους για όλα τα θέματα που απασχολούν τους μεν και τους δε, κυρίως, καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν και τα θέματα αυτά γίνονται ολοένα και πιο απαιτητικά και δύσκολα.

Ωστόσο, οι πρώτοι σπόροι της επικοινωνίας μπαίνουν εξαιρετικά νωρίς και συχνά καθορίζουν την πορεία και την ποιότητα της σχέσης όπως με τα χρόνια εξελίσσεται. Όμοια, οι σπόροι της αφύπνισης, βάσης και διεύρυνσης της γλώσσας μπαίνουν εξαιρετικά νωρίς.

Δεν το φαντάζεται ίσως κανείς αμέσως, αλλά, αν το σκεφτούμε λίγο, βλέπουμε ότι τα πρώτα που «κουβεντιάζουν» γονείς και παιδιά μεταξύ τους είναι τα  παραμυθάκια!

Ιστοριούλες, που, δια μέσου αυτών, οι γονείς προσπαθούν να καθηλώσουν την προσοχή των παιδιών τους και να τα διδάξουν πράγματα στην πορεία περιμένουν από τα ίδια τα παιδιά τους να γίνουν ικανά να αφηγηθούν και κείνα προς αυτούς.

Θα παρουσιάσουμε μερικές βασικές αρχές που διέπουν το πώς οι γονείς μπορούν,  να επιλέγουν καταρχήν και στη συνέχεια, να λένε, με τρόπο κατάλληλο, ένα παραμύθι, μια αφήγηση στα παιδιά τους από τότε που είναι ακόμη πολύ πολύ μικρά.

Η λειτουργία του παραμυθιού γενικά έχει να κάνει με τις εξής παραμέτρους:

1.   Ψυχοκινητική

2.   Συγκέντρωσης

3.   Διηγηματική ευχέρεια

4.   Μαθησιακή

5.   Γνωστική

6.   Παιδαγωγική

7.   Κριτικής άσκησης

8.   Συμμετοχικής διαδικασίας

9.   Απελευθέρωσης ή χαλιναγώγησης της φαντασίας

10.   Επεξεργασίας της γραφής

Σαφώς η ηλικία είναι εκείνο που ορίζει το είδος και το ύφος των παραμυθιών, τα θέματα των ιστοριών, την εικονογράφηση, το μέγεθος των γραμμάτων και τον τύπο της γραμματοσειράς, την έκταση του παραμυθιού και την πολυπλοκότητα που είναι δοσμένο.

Η ηλικία επίσης ορίζει και τις παραμέτρους που επιλέγουμε να δουλέψουμε, την έκταση που θα δώσουμε σε αυτές, καθώς και τη σειρά και αναλογία με την οποία θα προσφερθούν προς επεξεργασία.

Βασική προϋπόθεση για να λειτουργήσει η ψυχαγωγική πλευρά του παραμυθιού (είτε αυτό λέγεται είτε διαβάζεται στα παιδιά είτε διαβάζεται από τα ίδια τα παιδιά) είναι να μπορεί να γίνει κατανοητό σε επίπεδο διηγηματικό, μαθησιακό, γνωστικό, παιδαγωγικό.

Αυτό σημαίνει, ότι ανάλογα με το επίπεδο των παιδιών, το παραμύθι πρέπει να έχει σαφή αρχή, μέση και τέλος, με διαδοχή πράξεων, χρονικά ή αιτιακά.

Όλα αυτά πρέπει να αποδίδονται με συντακτικές και λεξιλογικές δομές σύστοιχες με τις γνώσεις των παιδιών. Πρέπει ακόμα το παραμύθι να αναφέρεται σε όντα, γεγονότα, πράξεις οικείες στα παιδιά. Είναι πολύ χρήσιμο να θυμόμαστε ότι, η μάθηση γενικότερα αφομοιώνεται και αναπαράγεται ως μια αφήγηση.

 

Στόχοι είναι:

Να μπορέσει το παιδί να απαντήσει σε σχετικές με το παραμύθι ερωτήσεις αλλά και να μπορέσει το ίδιο τελικά με τη βοήθεια εικόνων να το αφηγηθεί ξανά. Στην αρχή με την απλή, βασική δομή και σιγά-σιγά πιο πλούσια, πιο γεμάτα.

Μετά, αφού αυτό επιτευχθεί, τότε πιο εύκολα και αβίαστα μπορούν να δουλευτούν οι παράμετροι της παιδαγωγικής, της συμμετοχικής διαδικασίας, της φαντασίας, της επεξεργασίας της γραφής. Σαφώς, απαραίτητο πλαίσιο είναι να υπάρχει η συγκέντρωση των παιδιών και η εστίαση της προσοχής τους κατά την όλη διαδικασία.

Η απλή δομή πρότασης με υποκείμενο – ρήμα – αντικείμενο ή κατηγορούμενο και με 5 ως 8 το πολύ λέξεις, βοηθούν στην κατανόηση της πληροφορίας και της ροής της. Επίσης το υποκείμενο καλό είναι να γίνεται φανερό σε κάθε πρόταση (ακόμα και αν υπήρχε στην προηγούμενη).

Οι δευτερεύουσες προτάσεις πρέπει να χρησιμοποιούνται με φειδώ και όταν αυτό γίνεται, να μην υπερκαλύπτουν τη σημαντικότητα της πληροφορίας της κύριας πρότασης. Οι στόχοι του παραμυθιού επιτυγχάνονται πραγματικά όταν αυτό δεν ξεπερνά τις  είκοσι-τριάντα προτάσεις. Η κάθε πρόταση θα πρέπει να φέρει μια πληροφορία ολόκληρη και καλό είναι να μην εναλλάσσονται πολλοί χρόνοι στα ρήματα που χρησιμοποιούνται.

Μια απλή, εύληπτη εικόνα ή σκίτσο που να μην αποσπά με κάποιο στοιχείο της ιδιαίτερα την προσοχή από το όλον της προσφερόμενης πληροφορίας (εκτός βέβαια αν αυτός είναι ο στόχος), βοηθά το παιδί σταδιακά να μπορέσει, βλέποντας μόνο την εικόνα, να αναπαράγει το παραμύθι και τελικά, ενθυμούμενο την εικόνα, να κάνει αφήγηση.Ο τρόπος ανάγνωσης σαφώς βοηθά στη λειτουργία του κειμένου. Πέρα από το αργά, σταθερά, ζωντανά, εκείνο που βοηθά ιδιαίτερα είναι ο ρυθμικός, ελαφρά συλλαβιστός τρόπος με συχνές παύσεις αναπνοής, σαν να μπαίνουν «μικρά» κόμματα εκεί που εννοιολογικά ταιριάζουν.

Παράλληλα όταν με το δάκτυλο δείχνουμε στα σημεία της εικόνας που η πρόταση αναφέρεται καθώς την εκφέρουμε, επίσης, αυτό βοηθά τόσο στην κατανόηση του κειμένου όσο και στην ευκολότερη αναπαραγωγή του μετά από το παιδί.

About AcademyPress